Insan, dis görünüsüne önem verdigi gibi kalbî ve ruhî hayati itibariyle de dikkatli yasamasini bilmelidir. Mesela, insanin bir yerinde göze batacak bir sey varsa, dikkat çeker diye onu gizler.. yakaso kivrik kalmistir, pantolonun paçasi bozulmustur; farkina varinca hemen onu düzeltir. Bunun gibi, kalbde bir inhiraf oldugunda, ruhta hedefinden sapma meydana geldiginde insanin hemen orada yeniden harekete geçmesi lazimdir.. harekete geçip onun çaresine bakmasi, yoluna koymasi lazimdir. Mesela, göz yoluyla kalbe bir sey gelebilir; kulak veya agiz vesilesiyle kalbe bir sey bulasabilir.
Insan görünüsündeki daginiklik kadar belki ondan daha fazla gönül hayatindaki bu tür daginikliklara da dikkat etmeli ve devamli hassas yasamalidir. Hiç olmayacak sekilde, mesela konusurken agzindan kaçiriverirsin: "Filanca yüzüme bakarken biraz aval aval bakti." O sahis kendisine söylenince bundan rahatsizlik duyacaktir. Hemen arkasindan kosup, ona yetisip "Agzimdan bilmeyerek böyle bir sey çikti, hakkini helal et." demek icap eder. Aynen bunun gibi, "Niye hava soguk?" diye aklindan geçti. Hemen arkasindan "Estagfirullah ya Rabbi, senin soguguna sicagina karisamam." demelidir.
Insanin üstüne-basina, yakasina-paçasina dikkat ettigi gibi kalbî ve ruhî hayati itibariyla Allah'in ölçüleri içinde O'nun sevimsiz kabul ettigi seyleri de hemen gidermeye çalismasi lazimdir. Bazi dis yüzü itibariyla hassas tipler vardir. Giysisiyle, oturdugu-yattigi yeriyle düzen arayisi içinde olan bu tipler, ruhi hayatinda duyarli olmayabilir. Bazi insanlar da düzensizdir, çevresi, esyalari karisiktir. Fakat, ruhi hayati itibariyla fevkalade bir insandir. Bunlar birbirine uymayabilir. Ama bazilari da vardir ki, hem dis görünüsü itibariyla hem de iç hayati, ruhi ve kalbi yönüyle her zaman hassastir, duyarlidir. Herhalde en iyi insan da odur: Iç-dis ahengi mevzuunda fevkalade hassas ve duyarli yasayan, egri-bügrü sey görmek istemeyen insan... Bu çok önemlidir.
Insana bazen bazi seyler agir gelebilir. Fakat aklimizdan geçen seylerden dolayi bile marz-i ilahiye (Allah'in rizasina) muvafik degildir korkusuyla günah islemis gibi davranilmali. Günah dedigimiz seyin sürekli kendisini hissettirmesi mü'minin kalbinin cilasindandir. Çok parlak bir kalbe bir kere bile kir düsmüsse aradan elli sene geçse dahi o kalbin sahibi o günahi sanki o gün islemis gibi duyar. Günaha karsi koymanin engüçlü yolu da budur.
Bir kere yapmissabir masiyet onu yeni yapmisgibi vicdanini incitici olarak bulur"Keske" der. "Keske…" Bu önemlidir. Siz günahinizi unutursaniz o öbür tarafta basiniza gâile (dert, felaket) olur. Allahin rahmeti unutulmamali, günah da unutulmamali. O'nun affediciligi unutulmamali ama günahin çirkinligide unutulmamali. Mümin bir kere hata etse bir ömür boyu onun için gözyasi doker.